نگاه نقادانه داشتن به پیام‌های تبلیغاتی

احتمالاً برای همه‌ی ما پیش آمده که با دیدن یا شنیدن یا خواندن برخی از تبلیغات، بلافاصله تحت تأثیر قرار می‌گیریم و شاید دست به خرید هم بزنیم و بعد از خریدمان پشیمان شویم.

این در حالیست که به‌کارگیری تفکر نقادانه و سنجیدن آنچه می‌بینیم و می‌شنویم و می‌خوانیم، اکثر اوقات سبب می‌شود که حتی اگر برای لحظاتی هم تحت تأثیر تبلیغاتی قرار گرفتیم، اقدامی انجام ندهیم که موجب پشیمانی یا حسرت‌مان شود.

امروز در حال چک کردن پیام‌های گوشی بودم که تبلیغات زیر نظرم را جلب کرد:

راستش را بخواهید همیشه بدون آنکه پیام‌های تبلیغاتی را بخوانم، شماره‌های خیلی از آنها را در گوشی خودم بلاک می‌کردم. اما دیدم می‌شود از پیام‌های ارسال شده توسط آنها لااقل تا اندازه‌ای تمرین تفکر نقادانه کرد و مواردی را آموخت.

مورد اول گفته: «تا ۹۰ درصد تخفیف» و این یعنی اینکه تخفیف‌ها در یک طیف ۱ تا ۹۰ درصدی قرار دارد. در واقع حرف ربط «تا» خیلی مهم است و نادیده گرفتن آن باعث می‌شود که برای لحظه‌ای تصور کنیم قرار است به مناسبت شب یلدا به ما ۹۰ درصد تخفیف داده شود، در حالیکه به هیچ وجه این طور نیست و تنها برخی از کالاها شامل تخفیف ۹۰ درصدی می‌شوند.

مورد دوم هم به همین شکل است: «تا ۸۵ درصد تخفیف» در یلدای شگفت‌انگیز.

براون و کیلی در قسمتی از کتاب راهنمای تفکر نقادانه به این نکته اشاره می‌کنند که برخی از واژه‌ها به‌طور کلی ابهام‌آمیز هستند و هر کسی می‌تواند معنای خاصی از آن برداشت کند. کلماتی مانند قوی‌ترین، سریع‌ترین، کم‌ترین و…

البته چنین مفهومی در متمم با عنوان کلمات عینی و ذهنی به طور کامل توضیح داده شده است.

حال اگر به کلمات به‌کار رفته در این تبلیغات نگاهی بیاندازیم می‌بینم که شگفت‌انگیز، معجزه‌آسا، باور نکردنی و جدید‌ترین جزء کلمات ذهنی هستند و منظور و مفهوم آنها دقیقاً مشخص نیست.

رویش معجزه‌آسا دقیقاً یعنی چقدر؟ چند سانتی‌متر یا چند میلی‌متر؟

جدیدترین روش نسبت به چه روش‌هایی؟

هزینه‌ای باور نکردنی یعنی چه مقدار هزینه؟ آیا به معنای این است که هزینه‌‌ی پایین‌تری نسبت به سایر مراکز ارائه‌دهنده‌ی چنین خدماتی گرفته می‌شود؟ یا این خدمات معجزه‌آسا را با هزینه‌ای ارائه می‌کند که سطح انتظارات مشتریان پایین‌تر است؟ یا هزینه‌‌ی باور نکردنی همان هزینه‌ی معقول است؟

در کل تبلیغ آخر ملغمه‌ای از کلماتی مبهم است: روشی که معجزه‌آسا است، هزینه‌ای باور نکردنی دارد و از جدید‌ترین متد جهانی استفاده می‌کند!

هیچ‌کدام از این عبارت‌ها معیار دقیق و مشخصی ندارند و می‌توان برداشت‌های مختلفی از آنها کرد.

پی‌نوشت: هدف از توضیح موارد بالا فقط کمی تمرین کردن تفکر نقادانه بود و نه نقد کردن چنین تبلیغاتی. از طرفی می‌دانم تبلیغ کردن شیوه‌ها و رویکردهای خاص خودش را دارد و برای جذب و جلب مشتری، به درست یا به غلط، به طور گسترده‌ای از چنین شیوه‌هایی استفاده می‌شود.

مطالب مرتبط:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

وب‌نوشته‌های طاهره خباری